ความล้มเหลวของวิถีอาเซียน
1.ดำเนินงานในลักษณะที่ไม่เป็นทางการสูง (Informality)
การดำเนินงานที่ผ่านมาทั้งหมดของอาเซียนล้วนเป็นไปอย่าง “ไม่เป็นทางการ” กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ประเทศสมาชิกอาจจะปฏิบัติตามหรือไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงใดๆ ที่ทำไว้กับสมาคมอาเซียนก็ได้
เนื่องจากไม่มีข้อกฎหมายมาบังคับและสมาคมอาเซียนก็ไม่มีอำนาจหรือกลไกอะไรไปบังคับประเทศสมาชิกต้องปฏิบัติตามได้
2. ใช้การทูตในลักษณะปิดเงียบ
โดยการดำเนินงานผ่านเส้นสายของนักการเมืองและนักการทูตระดับสูงเป็นหลัก จึงทำให้เกิดข้อกังขาว่าการแก้ปัญหาอาจเกิดขึ้นโดยไม่ได้รับฟังเสียงจากผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียกับความขัดแย้งในระดับรากหญ้า นอกจากจะเป็นไปในระดับผู้นำโดยไม่มีตัวแทนจากภาคประชาชนแล้ว ยังไม่แม้แต่จะเปิดเผยต่อรายละเอียดของการพูดคุยต่อสาธารณชนอีกด้วย
3. ยึดการพูดจาหารือและหลักฉันทามติเป็นหลักสำคัญ
ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้กระบวนการรวมตัวกันของอาเซียนเป็นไปอย่างล่าช้า และทำให้อาเซียนขาดความน่าเชื่อถือ เนื่องจากถูกมองว่ากลไกที่มีอยู่ของอาเซียนจะล้มเหลว ไม่สามารถจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นในประเทศสมาชิกได้ หากประเทศสมาชิกใดประเทศหนึ่งไม่ยินยอม
4. การยึดมั่นอย่างเคร่งครัดในหลักการเคารพอธิปไตยของประเทศสมาชิก และการไม่แทรกแซงในกิจการภายในของกันและกัน
หลักการนี้ทำให้สมาชิกอาเซียนมีความไว้เนื้อเชื่อใจซึ่งกันและกัน เนื่องจากผู้นำทุกฝ่ายเห็นพ้องร่วมกันที่จะไม่ต้องการให้ผู้อื่นเข้ามาแทรกแซงกิจการภายในของตน รวมทั้งแนวคิดที่ว่าปัญหาภายในประเทศไม่สามารถแก้ไขโดยมาตรการลงโทษจากภายนอกได้ แต่ต้องได้รับการจัดการบริหารโดยปัจจัยภายในประเทศเอง
ซึ่งประเทศภายนอกภูมิภาคไม่เห็นด้วย โดยเฉพาะเหตุการณ์ในพม่า ซึ่งนี่ทำให้ภาพลักษณ์ความน่า เชื่อถือของอาเซียนต่อองค์การโลกค่อนข้างล้มเหลว
จากความล้มเหลวของวิถีอาเซียนจึงเกิดกฎบัตรอาเซียนจึงถูกบัญญัติขึ้น
- ทำให้ผู้นำอาเซียนเกิดการทบทวนวิธีการดำเนินงานและกรอบความร่วมมือต่างๆ เปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากขึ้น และดำเนินการสร้างประชาคมเพื่อกอบกู้ความน่าเชื่อถือและภาพลักษณ์ของอาเซียนกลับมา
- จากผลพวงของความพยายามในการปฏิรูปอาเซียนหลังวิกฤติเศรษฐกิจ การเมือง และสิ่งแวดล้อม ในช่วงปลายทศวรรษที่ 1990 เนื่องจากวิถีอาเซียน ไม่สามารถหล่อหลอมให้ประเทศต่างๆมาร่วมมือเพื่อรับมือและแก้ไขสถานการณ์ได้อย่างแท้จริง อันนำมาสู่ภาพลักษณ์ที่ล้มเหลวขององค์การ
